การศึกษาระยะของช่องว่างในถังหมักที่ส่งผลต่อปริมาณธาตุอาหารพืช

Main Article Content

นันทวัน หัตถมาศ
ลัดดาวัลย์ จำปา
นัฐพงษ์ ทองปาน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระยะของช่องว่างเหนือวัสดุหมักที่มีผลต่อคุณภาพและปริมาณธาตุอาหารหลักของน้ำหมักชีวภาพ วัสดุหมักเศษอาหารปริมาตร 5 ลิตร ถูกหมักในถังพลาสติกขนาดแตกต่างกัน เพื่อให้เกิดความแตกต่างของระยะช่องว่างในถังหมัก หมักนาน 14 วัน วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ จำนวน 5 ชุดการทดลอง ได้แก่ น้ำหมักจากเศษมะระจีนที่ไม่เหลือช่องว่าง (ชุดควบคุม: HS-C) น้ำหมักจากเศษอาหารที่ไม่เหลือช่องว่าง (HS0) น้ำหมักจากเศษอาหารที่เหลือช่องว่างร้อยละ 25 (HS25) ร้อยละ 50 (HS50) และร้อยละ 75 (HS75) ตามลำดับ เมื่อครบเวลาหมักพบว่าน้ำหมักชีวภาพทุกชุดการทดลองมีสีน้ำตาล มีฟองก๊าซที่ผิวหน้าของน้ำหมักเล็กน้อย มีค่าการนำไฟฟ้าเท่ากับ 6.32-7.59 ซีเมนต์ต่อเซนติเมตร ปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้เท่ากับ 1,412.24-1,772.50 ส่วนในล้านส่วน ค่าความเป็นกรด-ด่างในช่วง 4.25-5.14 มีจุลินทรีย์ที่ยังมีชีวิตจำนวน 14.90-20.60x106 โคโลนีต่อมิลลิลิตร ปริมาณฟอสฟอรัสมีค่าร้อยละ 0.05-0.06 ซึ่งทุกชุดการทดลองไม่แตกต่างกันในทางสถิติ น้ำหมักชีวภาพชุดควบคุม (HS-C) มีไนโตรเจนน้อยที่สุด (ร้อยละ 0.26) แต่มีโพแทสเซียมปานกลาง (ร้อยละ 0.74) น้ำหมักชีวภาพจากเศษอาหารที่เหลือช่องว่างน้อยกว่าร้อยละ 50 มีไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมน้อยที่สุด คือ ร้อยละ 0.30-0.31 0.05-0.06 และ 0.50-0.51 ตามลำดับ ส่วนการหมักเศษอาหารครึ่งถัง (HS50) จะมีไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมมากที่สุด คือ ร้อยละ 0.53 0.06 และ 1.12 ตามลำดับ และข้อมูลนี้สามารถใช้เป็นแนวทางปรับปรุงคุณภาพดินได้

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
หัตถมาศ น. ., จำปา ล., & ทองปาน น. (2025). การศึกษาระยะของช่องว่างในถังหมักที่ส่งผลต่อปริมาณธาตุอาหารพืช. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 44(2), 44–57. https://doi.org/10.65217/wichchajnstru.2025.v44i2.263638
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมวิชาการเกษตร. (2557). ประกาศกรมวิชาการเกษตร เรื่อง กำหนดเกณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์ พ.ศ. 2557. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2567, จาก: https://www.doa.go.th/ard/wp-content/uploads/2019/11/FEDOA11.pdf.

กฤตเมธ ตะนัยศรี และกรรณิกา อัมพุช. (2566). การใช้ประโยชน์จากหญ้าเนเปียร์และเศษผักสดในรูปน้ำหมักชีวภาพ: ปริมาณแบคทีเรียทั้งหมดและค่าความเป็นกรดด่าง. วารสารเกษตรและอาหาร มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 2(1), 36-42.

กองเทคโนโลยีชีวภาพทางดิน กรมพัฒนาที่ดิน. (ม.ป.ป.). การผลิตน้ำหมักชีวภาพโดยใช้สารเร่ง ซุปเปอร์ พด.2. สืบค้นเมื่อ 2 มิถุนายน 2567, จาก: https://www.ldd.go.th/www/files/81827.pdf.

กิตติพงศ์ แซ่เตียว ธนิศร มีสังเกต ไพฑูรย์ ทองสุข และชลิตา แก้วบุตรดี. (2565). การพัฒนาวิธีหมักปุ๋ยมูลสุกรแบบเติมอากาศและจุลินทรีย์อัตโนมัติ. วารสารวิชาการเทคโนโลยีอุตสาหกรรม, 7(2), 104-112.

กุลยา สาริชีวิน และฐนียา รังษีสุริยะชัย. (2559). การทำปุ๋ยหมักจากของเสียอินทรีย์โดยใช้ถังเติมอากาศ. วารสารวิศวกรรมศาสตร์ ราชมงคลธัญบุรี, 14(1), 25-33.

ขวัญตา พิมพ์พันธ์ นิพนธ์ พิสุทธิ์ไพศาล และอภิชญา สวัสดี. (2567). ศักยภาพการผลิตก๊าซมีเทนจากขยะเศษอาหารและเศษใบไม้. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 43(1), 54-65, doi: https://doi.org/10.65217/wichchajnstru.2024.v43i1.257299.

ตรีรัตน์ เจริญกุล และจรีรัตน์ สกุลรัตน์. (2559). ประสิทธิภาพการย่อยสลายมูลฝอยอินทรีย์ในถังหมักขนาดเล็กแบบเติมอากาศ. วารสารวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมไทย, 30(3), 85-93.

ไพฑูรย์ พัชรบำรุง. (2562). การทำปุ๋ยหมักจากเศษใบจามจุรีกับเศษผักผลไม้ด้วยระบบภาชนะปิดขนาดเล็ก. วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต (วิศวกรรมสิ่งแวดล้อม). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

เมดไทย. (2563). มะระ สรรพคุณและประโยชน์ของมะระจีน 33 ข้อ !. สืบค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2567, จาก: https://medthai.com/%E0%B8%A1%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B0/.

วัฒนณรงค์ มากพันธ์ เกษมสันติ์ คำบุญมา และปิยะ ขวดแก้ว. (2560). ปริมาณธาตุอาหารของปุ๋ยหมักชนิดต่าง ๆ จากขยะอินทรีย์ในมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. วารสารมหาวิทยาลัยทักษิณ, 20(2), 19-28.

สถาบันวิจัยและพัฒนาพลังงาน นครพิงค์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2564). มลพิษจากขยะเศษอาหาร. สืบค้นเมื่อ 31 พฤษภาคม 2567, จาก: https://erdi.cmu.ac.th/?p=1155.

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. (2565). นวัตกรรมสำหรับกลุ่มวัสดุปรับปรุงดิน ปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ และดินพร้อมปลูก: ดินผสมพร้อมปลูกจากผักตบชวา. สืบค้นเมื่อ 6 มิถุนายน 2567, จาก: https://www.tistr.or.th/tistrblog/?p=8602.

สมเกียรติ พรพิสุทธิมาศ. (2555). น้ำหมักชีวภาพกับงานด้านการเกษตร. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้, 3(1), 59-65.

สำนักโภชนาการ กรมอนามัย. (2561). มะระจีน. สืบค้นเมื่อ 6 มิถุนายน 2567, จาก: https://thaifcd.anamai.moph.go.th/nss/view.php?fID=04186.

สุธีรา สุนทรารักษ์. (2553). การวิเคราะห์ปริมาณธาตุอาหารหลักในปุ๋ยหมักจากเศษอาหารร่วมกับเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร. การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 48: สาขาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (หน้า 173-180). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์.

สุภาพร ราชา และศิรศาธิญากร จันทร์ขศิราพร. (2560). ผลของน้ำหมักชีวภาพจากเศษปลาและผักที่มีต่อการเจริญเติบโตและลักษณะทางสรีรวิทยาของผักกาดหอมพันธุ์กรีนโอ๊กที่ปลูกในระบบไฮโดรโปนิกส์. วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา, 22(พิเศษ), 216-224.

อนุชา เพียรชนะ ช่อผกา วงษ์สมบัติ และจิริญา แก้วปัชฌาย์. (2564). การเปรียบเทียบปริมาณธาตุอาหารหลักของปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพประกอบผลิตจากเครื่องในปลานิลกับเศษผักกะหล่ำปลีในอัตราส่วนที่ต่างกัน. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 5(1), 15-24.

AOAC International. (1995a). Official method 991.20: Nitrogen (total) in milk-Kjeldahl method. In Cunniff, P. (Ed.). Official methods of analysis of AOAC International, pp. 7-8. VA: The Association of Official Analytical Chemists.

AOAC International. (1995b). Official method 975.03: Phosphorus, potassium, and calcium in fertilizers-Inductively coupled plasma atomic emission spectrophotometric method. In Cunniff, P. (Ed.). Official methods of analysis of AOAC International, pp. 12-13. VA: The Association of Official Analytical Chemists.

AOAC International. (1995c). Official method 984.27: Minerals in fertilizers-Inductively coupled plasma atomic emission spectrometric method. In Cunniff, P. (Ed.). Official methods of analysis of AOAC International, pp. 20-21. VA: The Association of Official Analytical Chemists.

Battista, F., Strazzera, G., Valentino, F., Gottardo, M., Vilano, M., Matos, M., Silva, F., Reis, M.A.M., Mata-Alvarez, J., Astals, S., Dosta, J., Jones, R.J., Massanet-Nicolau, J., Guwy, A., Pavan, P., Bolzonella, D. and Majone, M. (2022). New insights in food waste, sewage sludge and green waste anaerobic fermentation for short-chain volatile fatty acid production: A review. Journal of Environmental Chemical Engineering, 10(5), 108319, doi: https://doi.org/10.1016/j.jece.2022.108319.

Lanthier, M. and Peters, S. (2013). Microbial content of activity aerated compost tea after variations of ingredients or procedures. Acta Horticulturae, 1009, 219-224, doi: https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2013.1009.26.

Laureys, D., Aerts, M., Vandamme, P. and Vuyst, L.D. (2018). Oxygen and diverse nutrients influence the water kefir fermentation process. Food Microbiology, 73, 351-361, doi: https://doi.org/10.1016/j.fm.2018.02.007.

Nitsuwat, S., Sanjaya, S.E., Wiratthikowit, S. and Kunathigan, V. (2013). The study of the biodiversity in local bio-fermented solution and the treatment of community wastewater at laboratory scale: wastewater from restaurants. The 25th Annual meeting of the Thai society for biotechnology and international conference (pp. 632-638). Retrieved 6 June 2024, from: https://shorturl.asia/oVi7m.

Selvam, A., Ilamathi, P.M.K., Udayakumar, M., Murugesan, K., Banu, J.R., Khanna, Y. and Wong, J. (2021). Chapter two-food waste properties. In Wong, J., Kaur, G., Taherzadeh, M., Pandey, A. and Lasaridi, K. (Eds.). Sustainable Food Waste Management: Resource Recovery and Treatment, pp. 11-41. Amsterdam: Elsevier Inc.

Walker, G. M. (2018). Fermentation biotechnology. Cambridge: Cambridge University Press.

Zhang, Y., Wang, X., Zhu, W., Zhao, Y., Wang, N., Gao, M. and Wang, Q. (2023). Anaerobic fermentation of organic solid waste: Recent updates in substrates, products, and the process with multiple products co-production. Environmental Research, 233, 116444, doi: https://doi.org/10.1016/j.envres.2023.116444.