การผลิตฟ้าทะลายโจรอินทรีย์ในกระถางสภาพโรงเรือนทางภาคใต้ของประเทศไทย

จักรกฤษณ์ พูนภักดี; อธิป  สกุลเผือก

ผู้แต่ง

จักรกฤษณ์ พูนภักดี สาขาวิชานวัตกรรมการเกษตรและการจัดการ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สงขลา
อธิป สกุลเผือก สาขาวิชาเภสัชเวทและเภสัชพฤกษศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ สงขลา https://orcid.org/0000-0001-8788-3544

คำสำคัญ:

สมุนไพร, แอนโดรกราโฟไลด์, เกษตรอินทรีย์, การจัดการดินทางการเกษตร

บทคัดย่อ

ฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata) เป็นพืชสมุนไพรที่มีศักยภาพทางการแพทย์ ปัจจุบันมีการปลูกฟ้าทะลายโจรอินทรีย์ในโรงเรือนที่สามารถควบคุมสภาพแวดล้อมเพื่อให้ได้ฟ้าทะลายโจรคุณภาพดี สิ่งสำคัญในการปลูกฟ้าทะลายโจรอินทรีย์ในระบบโรงเรือน คือ การจัดการธาตุอาหารในดิน งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของมูลวัวอัตราต่าง ๆ ต่อการเจริญเติบโต การดูดใช้ธาตุอาหาร และการสร้างสารแอนโดรกราโฟไลด์ของฟ้าทะลายโจรที่ปลูกในระบบเกษตรอินทรีย์ภายใต้สภาพโรงเรือนในภาคใต้ของประเทศไทย ทำการผสมดินแดงกับมูลวัวในอัตรา 0 (ควบคุม), 2, 4, 6 และ 8 ตัน/ไร่ (0, 61.32, 122.64, 189.96 และ 245.28 กรัม/กระถาง ตามลำดับ) จากนั้นปลูกฟ้าทะลายโจรในกระถางขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 10 นิ้ว ผลการทดลองพบว่า การใส่มูลวัวในอัตรา 2 ตัน/ไร่ ส่งผลให้ฟ้าทะลายโจรมีการเจริญเติบโตด้านความสูง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางลำต้น ตลอดจนน้ำหนักชีวมวลฟ้าทะลายโจรสดและแห้งเพิ่มสูงขึ้น การใส่มูลวัวในอัตรา 2 ตัน/ไร่ ไม่เพียงแต่ส่งผลให้ฟ้าทะลายโจรเจริญเติบโตดีที่สุด แต่ยังส่งผลให้ดินมีพีเอช ค่าการนำไฟฟ้า ปริมาณธาตุอาหาร ตลอดจนปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์ในฟ้าทะลายโจรเพิ่มสูงขึ้น ดังนั้น การผสมมูลวัวกับดินในอัตรา 2 ตัน/ไร่ สามารถใช้เป็นแนวทางในการผลิตฟ้าทะลายโจรอินทรีย์ในระบบโรงเรือน โดยทำให้สมบัติของดิน การเจริญเติบโตของพืช ปริมาณธาตุอาหารที่พืชดูดนำไปใช้ และปริมาณสาระสำคัญ ในฟ้าทะลายโจรเพิ่มสูงขึ้น

เอกสารอ้างอิง

Baka, A., C. Poonpakdee, K. Khawmee and J. Onthong. 2021. Effects of fertilizers on growth, yield and curcuminoid content of Turmeric (Curcuma longa L.) cultivated in red clay loam and sandy loam soil. Burapha Science Journal 26(3): 1611–1626. [in Thai]

Basak, B.B., R.S. Jata, N.A. Gajbhiye, A. Sahaa and P. Manivela. 2019. Organic nutrient management through manures, microbes and biodynamic preparation improves yield and quality of Kalmegh (Andrograghis paniculata), and soil properties. Journal of Plant Nutrition 43(4): 1–15.

Brady, N.C. and R.R. Weil. 2008. The Nature and Properties of Soils. New Jersey: Pearson Education Press. 975 p.

Department of Agriculture. 2021. Guide to the Production of Andrographis for Farmers. Bangkok: Department of Agriculture, Ministry of Agriculture and Cooperatives Press. 42 p. [in Thai]

Herbal Products Division. 2025. The list of national essential herbal medicine. Retrieved from https://herbal.fda.moph.go.th/drug-list/category/ann-drug01

Land Development Department. 2015. State of Soil and Land Resources of Thailand. Bangkok: Land Development Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives Press. 304 p. [in Thai]

National Bureau of Agricultural Commodity and Food Standards. 2018. Organic Farming Manual. Bangkok: National Bureau of Agricultural Commodity and Food Standards, Ministry of Agriculture and Cooperatives Press. 12 p. [in Thai]

Onthong, J. and C. Poonpakdee. 2020. Soil and Plant Analysis Manual. Songkhla: Faculty of Natural Resources, Prince of Songkla University. 90 p. [in Thai]

Osotsapar, Y. 2015. Plant Nutrients. Bangkok: Kasetsart University Press. 548 p. [in Thai]

Pongthai, T., S. Khayankan, S. Chaisong and H. Hrunheem. 2023. Study on compost rate in organic farming on seed production of hybrid sweet corn Songkhla 84-1. Research Publication. Retrieved from https://www.doa.go.th/seed/?page_id=2693 [in Thai]

Poonpakdee, C. 2022. Soilless Culture. Songkhla: Faculty of Natural Resources, Prince of Songkla University. 130 p. [in Thai]

Sanjutha, S., S. Subramanian, C.I. Rani and J. Maheswari. 2008. Integrated nutrient management in Andrographis paniculata. Research Journal of Agriculture and Biological Sciences 4(2): 141–145.

Shahid Akbar, M.D. 2011. Andrographis paniculata: a review of pharmacological activities and clinical effects. Alternative Medicine Review 16(1): 66–77.

Sivojiene, D., A. Kacergius, E. Baksiene, A. Maseviciene and L. Zickiene. 2021. The Influence of organic fertilizers on the abundance of soil microorganism communities, agrochemical indicators, and yield in east Lithuanian light soils. Plants 10(1): 1–14.

Sooksawate, T., R. Chantraket and P. Kwankhao. 2022. Club Journal. Journal of Thai Traditional & Alternative Medicine 18(1): 222–227. [in Thai]

Tanawirote, P., T. Sumachit, P. Lahuna, R. Sennoi, R. Ruttanaprasert and R. Puttha. 2024. Effect of sowing media from residual biomass of sugarcane and rice on growth and Andrographolide content of Fa Thalai Chon (Andrographis paniculate (Burm. F) Nees) sprouts. Journal of Agricultural Research and Extension 41(2): 14–25. [in Thai]

Thai Pharmacopoeia Committee. 2021. Thai Herbal Pharma-copoeia 2021. Nonthaburi: Department of Medical Sciences. 140 p. [in Thai]

Trakoonyingcharoen, P. 2022. Effects of nitrogen content on yield and phytochemical concentration of Andrographis paniculate planting in sandy soils. Maejo Journal of Agricultural Production 5(2): 30–38. [in Thai]

Verma, H., M.S. Negi, B.S. Mahapatrac, A. Shukla, J. Pauld and M.K. Bhatt. 2024. Growth, yield, andrographolide content and total antioxidant activity of Kalmegh [Andrographis paniculata (Burm. f.) Wall. ex Nees] under variable nitrogen rates and organic manures application in Indo-Gangetic plains of India. Journal of Plant Nutrition 47(20): 4048–4060.