ผลของการเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ด้วยสารละลายเกลือ KNO3 และ CaCl2 ต่อความงอกและความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์ผักกาดเขียว
DOI:
https://doi.org/10.14456/jare-mju.2025.44คำสำคัญ:
การกระตุ้นการงอก , เมล็ดพักตัว , ความงอกต่ำ , ความเร็วในการงอก , ความแข็งแรงของ เมล็ดพันธุ์, ความแข็งแรงของเมล็ดพันธุ์บทคัดย่อ
เมล็ดพันธุ์ผักกาดเขียวที่นำเข้าจากต่างประเทศพบปัญหาการพักตัวแบบทุติยภูมิเป็นเวลานาน 1 ปี เนื่องจากสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมในระหว่างการขนส่งหรือการเก็บรักษา เช่น อุณหภูมิสูง ส่งผลให้เมล็ดพักตัวสูง (64.00%) และมีความงอกต่ำ (32.50%) ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีกระตุ้นการงอกด้วยการเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ โดยใช้สารละลาย KNO3 และ CaCl2 วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ มี 6 ทรีตเมนต์ ได้แก่ เมล็ดที่ไม่เตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ (ชุดควบคุม) การเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ด้วยน้ำ reverse osmosis (hydropriming) สารละลาย KNO3 ที่ความเข้มข้น 0.5 และ 1.0% สารละลาย CaCl2 ที่ความเข้มข้น 0.5 และ 1.0% เป็นเวลา 6 ชม. ที่อุณหภูมิ 20±2°ซ จากนั้นลดความชื้นของเมล็ดลงใกล้เคียงกับความชื้นเริ่มต้นประมาณ 7% ผลการทดลองพบว่า การเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ผักกาดเขียวด้วยสารละลาย KNO3 ความเข้มข้น 1.0% ทำให้เมล็ดมีรากงอกและมีความงอกสูงที่สุด คือ 95.50 และ 93.50% ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบกับเมล็ดที่ไม่เตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ (32.50 และ 31.00% ตามลำดับ) นอกจากนี้ เมล็ด ที่ผ่านการเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ด้วยสารละลาย KNO3 ความเข้มข้น 1.0% ยังมีความแข็งแรงสูง โดยเมล็ดใช้เวลาในการงอกรากถึง 50% (0.60 วัน) มีจำนวนวันที่มีรากงอก (1.21 วัน) ใช้เวลาในการงอกถึง 50% (2.78 วัน) และมีเวลาเฉลี่ยในการงอก (3.62 วัน) ซึ่งเร็วกว่าเมล็ด ที่ไม่ผ่านการเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ (1.84, 2.76, 4.08 และ 4.76 วัน ตามลำดับ) ดังนั้น การเตรียมพร้อมเมล็ดพันธุ์ผักกาดเขียวด้วยสารละลาย KNO3 ความเข้มข้น 1.0% เป็นเวลา 6 ชม. ที่อุณหภูมิ 20±2°ซ เป็นวิธีการที่ดีที่สุด เพราะเมล็ดมีรากงอกและความงอกสูงที่สุด อีกทั้งยังงอกรากและพัฒนาเป็นต้นอ่อนปกติได้เร็วที่สุด
เอกสารอ้างอิง
Agricultural Regulatory Office. 2024a. List of quantity and value of imported controlled seeds in 2024 (1 January to 31 December 2024). [Online]. Available https://www.doa.go.th/ard/wp-content/uploads/2025/01/import-seed-2567-Plant-list.pdf (July 7, 2025). [in Thai]
Agricultural Regulatory Office. 2024b. List of imported controlled seeds by country in 2024 (1 January to 31 December 2024). [Online]. Available https://www.doa.go.th/ard/wp-content/uploads/2025/01/import-seed-2567-Plant-list.pdf (July 7, 2025). [in Thai]
Alboresi, A., C. Gestin, M.T. Leydecker, M. Bedu, C. Meyer and H.N. Truong. 2005. Nitrate, a signal relieving seed dormancy in Arabidopsis. Plant, Cell and Environment 28(4): 500–512.
Anschutz, U., D. Becker and S. Shabala. 2014. Going beyond nutrition: regulation of potassium homoeostasis as a common denominator of plant adaptive responses to environment. Journal of Plant Physiology 171(1): 670–687.
Awan, S, S. Footitt and W.E. Finch-Savage. 2018. Interaction of maternal environment and allelic differences in seed vigour genes determines seed performance in Brassica oleracea. Plant Journal 94(6): 1098–1108.
Baskin, C.C. and J.M. Baskin. 2020. Breaking seed dormancy during dry storage: a useful tool or major problem for successful restoration via direct seeding? Plants 9(5): 636. https://doi.org/10.3390/plants9050636
Batool, A., K. Ziaf and M. Amjad. 2015. Effect of halo-priming on germination and vigor index of cabbage (Brassica oleracea var. capitata). Journal of Environmental and Agricultural Sciences 2(1): 1–7.
Bhat, R.A., F.U. Khan, I.T. Nazki, Z.A. Bhat, F.A. Khan, J.A. Wani, A. Manzar, Neelofar, Q. Altaf, N.H. Masoodi. 2023. Effect of potassium nitrate and calcium chloride priming on germination and seedling growth of honesty (Lunaria annua L.). Environment and Ecology 41(1C): 599–604.
Chanprasert, W. 2010. Seed Physiology. Bangkok: Kasetsart University Press. 167 p. [in Thai]
Coolbear, P., A. Francis and D. Grierson. 1984. The effect of low temperature pre-sowing treatment on the germination performance and membrane integrity of artificially aged tomato seeds. Journal of Experimental Botany 35(1): 1609–1617.
Dhillon, N.P.S. 1995. Seed priming of male sterile muskmelon (Cucumis melo L.) for low temperature germination. Seed Science and Technology 23(3): 881–884.
Ellis, R.H. and E.H. Roberts. 1980. Improved equation for the prediction of seed longevity. Annals of Botany 45(1): 13–30.
Hanson, J.B. 1984. The Function of Calcium in Plant Nutrition. pp. 149–208. In Tinker, P.B. and A. Louchli (eds.). Advances in Plant Nutrition. New York: Praeger Publishers.
Hendricks, S.B. and R.B. Taylorson. 1974. Promotion of seed germination by nitrate, nitrite, hydroxylamine and ammonium salts. Plant Physiology 54(3): 304–309.
Hepler, P.K. 2005. Calcium: a central regulator of plant growth and development. The Plant Cell 17(8): 2142–2155.
Hilhorst, H.W.M. and C.M. Karssen. 1988. Dual effect of light on the gibberellin and nitrate-stimulated seed germination of Sisymbrium officinale and Arabidopsis thaliana. Plant Physiology 86(1): 591–597.
Hilton, J.R. and J. Thomas. 1986. Regulation of pregerminative rates of respiration in seeds of various weed species by potassium nitrate. Journal of Experimental Botany 37(10): 1516–1524.
International Seed Testing Association. 2025. International Rules for Seed Testing. Wallisellen: International Seed Testing Association (ISTA). 320 p.
Jompuk, C. 2012. Statistics: Experimental Design and Data Analysis in Plant Research using “R”. Bangkok: Kasetsart University Press. 350 p. [in Thai]
Kirosassefa, M., R. Hunje, R.V. Koti and N.K. Biradarpatil. 2010. Enhancement of seed quality in soybean following priming treatments. Karnataka Journal of Agricultural Sciences 23(1): 780–787.
Kumar, A.H. and P.K. Rai. 2021. Influence of different pre-sowing seed priming on plant growth, yield and yielding attributing traits of mustard (Brassica juncea L. Czern and Coss). Journal of Crop and Weed 17(2): 235–239.
Lara, T.S., J.M.S. Lira, A.C. Rodrigues, M. Rakocevic and A.A. Alvarenga. 2014. Potassium nitrate priming affects the activity of nitrate reductase and antioxidant enzymes in tomato germination. Journal of Agricultural Science 6(2): 72–80.
Lin, D., Y. Huang, J. Zhao, Z. Wu, S. Liu, W. Qin, D. Wu, H. Chen and Q. Zhang. 2020. Evaluation of seed nitrate assimilation and stimulation of phenolic-linked antioxidant on pentose phosphate pathway and nitrate reduction in three feed-plant species. BioMed Central Plant Biology 20(1): 267. https://doi.org/10.1186/s12870-020-02453-w
MacDonald, M.T. and V.R. Mohan. 2025. Chemical seed priming: molecules and mechanisms for enhancing plant germination, growth and stress tolerance. Current Issues in Molecular Biology 47(3): 177. https://doi.org/10.3390/cimb47030177
Matakiadis, T., A. Alboresi, Y. Jikumaru, K. Tatematsu, O. Pichon, J.P. Renou, Y. Kamiya, E. Nambara and H.N. Truong. 2009. The Arabidopsis abscisic acid catabolic gene CYP707A2 plays a key role in nitrate control of seed dormancy. Plant Physiology 149(2): 949–960.
McDonald, M.B. 2000. Seed Priming. pp. 287-325. In Michael, B. and J.D. Bewley (eds.). Seed Technology and Its Biological Basis. Sheffield: Academic Press.
McIntyre, G.I., A.J. Cessna and A.I. Hsiao. 1996. Seed dormancy in Avena fatua: Interacting effects of nitrate, water and seed coat injury. Physiologia Plantarum 97(2): 291–302.
Na Nakorn, P. and P. Kaewsorn. 2021. Effects of KNO3 concentration and aeration during seed priming on seed quality of wax gourd (Benincasa hispida [Thunb.] Cogn.). Agriculture and Natural Resources 55(1): 877–885.
Openña, R.T. 1993. Brassica juncea (L.) Czernjaew. pp. 104–108. In Siemonsma, J.S. and K. Piluek (Eds.). Plant Resources of South-East Asia, No. 8 Vegetables. The Wageningen: Pudoc Scientific Publishers.
Reina, F.G. and L.A. Pascual. 2001. Influence of a stationary magnetic field on water relations in lettuce seeds part I theoretical considerations. Bioelectromagnetics 22(8): 589–595.
Reina, F.G., L.A. Pascual and I.A. Fundora. 2001. Influence of a stationary magnetic field on water relations in lettuce seeds part II experimental results. Bioelectromagnetics 22(8): 596–602.
Srivastava, A.K., V.H. Lokhande, V.Y. Patade, P. Suprasanna, R. Sjahril and S.F. D’Souza. 2010. Comparative evaluation of hydro-, chemo-, and hormonal priming methods for imparting salt and PEG stress tolerance in Indian mustard (Brassica juncea L.). Acta Physiologiae Plantarum 32(6): 1135–1144.
Suresh, K., R.K. Mandal, Chetna, A. Balakoti, K.A. Dora and K.P. Raju. 2025. Effect of seed priming treatments on seed quality characteristics in Indian mustard (Brassica juncea L. Czern & Coss). Plant Archives 25(Suppl. 1): 2629–2633.
The Secretariat of the Cabinet. 2013. Announcement of Ministry of Agriculture and Cooperatives on Standard Quality and Storage of Controlled Seed (Vol. 2) B.E. 2556. pp. 32–33. In Royal Thai Government Gazette 130(Special 148 Ng) (October 31, 2013). [in Thai]
Thomas, J., K.M. Kuruvilla and T.K. Hrideek. 2004. Mustard. pp. 388-398. In Peter, K.V. (ed). Handbook of Herbs and Spices, Volume 2. Sawton, Cambridge: Woodhead Publishing Limited.
Trewavas, A.J. and R. Malhó. 1997. Signal perception and transduction: the origin of phenotype. The Plant Cell 9(7): 1181–1195.
Verma, B. and P. Mathur. 2022. Seed priming: types and importance. Just Agriculture 2(6): 1–4.
Wang, Y. and W.H. Wu. 2013. Potassium transport and signaling in higher plants. Annual Review of Plant Biology 64(1): 451–476.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
