การบูรณาการการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่าร่วมกับ SWOT Analysis และ TOWS Matrix เพื่อพัฒนากลยุทธ์วิสาหกิจชุมชนข้าวสังข์หยด จังหวัดพัทลุง
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การจัดการห่วงโซ่คุณค่าของวิสาหกิจชุมชนข้าวสังข์หยด จังหวัดพัทลุง และพัฒนาแนวทางเชิงกลยุทธ์โดยบูรณาการการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่ากับ SWOT Analysis และ TOWS Matrix เพื่อประเมินศักยภาพเชิงโครงสร้างทั้งปัจจัยภายในและภายนอก การศึกษาใช้วิธีเชิงคุณภาพ เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากวิสาหกิจชุมชนที่ได้รับการรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) จำนวน 9 กลุ่ม รวมผู้ให้ข้อมูลหลัก 27 ราย เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยวิธีสามเส้า ผลการศึกษาพบว่า การสร้างมูลค่าเกิดจากความเชื่อมโยงของกิจกรรมหลักและกิจกรรมสนับสนุนตลอดห่วงโซ่คุณค่า โดยเฉพาะการควบคุมคุณภาพวัตถุดิบ การแปรรูปเพิ่มมูลค่า และการใช้ตราสัญลักษณ์ GI เพื่อสร้างความแตกต่างในตลาด จุดแข็งสำคัญได้แก่ ระบบควบคุมคุณภาพและเครือข่ายความร่วมมือ ขณะที่ข้อจำกัดคือทักษะดิจิทัล ปริมาณผลผลิต และโครงสร้างสมาชิก การวิเคราะห์ TOWS Matrix นำไปสู่การกำหนด 4 กลยุทธ์ ได้แก่ การสร้างมูลค่าเพิ่มและการเตรียมความพร้อมสู่ตลาดสากล (เชิงรุก) การเสริมความยืดหยุ่นของเครือข่ายและตลาดเฉพาะ (เชิงแข่งขัน) การพัฒนาศักยภาพดิจิทัลและผลิตภัณฑ์สุขภาพ (เชิงปรับตัว) และ การจัดการความเสี่ยงด้านอุปทานและบรรจุภัณฑ์ (เชิงรับ) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการการวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่ากับ SWOT Analysis และ TOWS Matrix ช่วยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรภายในกับแรงกดดันภายนอกอย่างเป็นระบบ และสนับสนุนการกำหนดกลยุทธ์เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและความยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารเกษตรพระจอมเกล้า
เอกสารอ้างอิง
Baedcharoen, I., Aksorntap, A., & Jatuprayoon, C. (2022). Success factors of managing the gold color longan flesh processing community enterprise management in Ban Thi Sub-District, Ban Thi, Lamphun province. Payap University Journal, 32(2), 82-98. (in Thai). https://doi.org/10.14456/pyuj.2022.17.
Bunyawantang, S. (2018). Management on Production and Marketing of Sangyod Rice of Ruamjaipattana Plook Sangyod Muang Phatthalung Rice Group. Master’s Thesis. Prince of Songkla University. (in Thai).
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative Inquiry and Research Design Choosing among Five Approaches. 4th Ed. SAGE Publications.
Chaithat, C., Kaewpakdee, C., & Manusanit, W. (2024). Factors affecting the sustainability of community enterprises certified by the community product standards in Chiang Rai province. Journal of Social Sciences and Humanities Association of Private Higher Education Institutions of Thailand, 30(1), 1-12. (in Thai).
Chantharat, M., & Maikaensarn, V. (2019). Upstram supply chain analysis of Sangyod Mueang Phatthalung rice using SCOR model. Panyapiwat Journal, 11(1), 127-138. (in Thai).
Community Enterprise Promotion Division. (2021). Total Number of Community Enterprises and Networks of Community Enterprises. Retrieved from: https://sceb.doae.go.th/wp-content/uploads/2025/05/ข้อมูลการจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชน-ปีงบประมาณ-2564-ไตรมาสที่-2.pdf. (in Thai).
d’Astous, A., & Labrecque, J. (2021). The impact of responsible food packaging perceptions on naturalness and healthiness inferences, and consumer buying intentions. Foods, 10(10), 2366. https://doi.org/10.3390/foods10102366.
Department of Agricultural Extension. (2017). The Department of Agricultural Extension’s Strategic Plan (2017–2036). Retrieved from: https://www.nstda.or.th/home/knowledge_post/moac-thailand-4-0/. (in Thai).
Department of Intellectual Property. (2019). List of People Who are allowed to Use the Thai Geographical Indication: Khao Sangyod Mueang Phatthalung. Retrieved from: https://www.ipthailand.go.th/th/gi-012/item/gi174.html?highlight=WyI0OTEwMDAxMSJd. (in Thai).
Jaengsawang, N., Payungsin, S., & Boonkusol, D. (2024). Creation of added value for riceberry by community enterprises group producing non-toxic rice of Khao Phra Ngam subdistrict, Mueang district, Lopburi province. The Journal of Research and Academics, 7(6), 195-210. (In Thai).
Jarma Arroyo, S. E., Hogan, V., Ahrent Wisdom, D., Moldenhauer, K. A. K., & Seo, H. S. (2020). Effect of geographical indication information on consumer acceptability of cooked aromatic rice. Foods, 9(12), 1843. https://doi.org/10.3390/foods9121843.
Jaruden, J., & Cheunkamon, E. (2024). Measurement model for community enterprise management strategies. Heliyon, 10(19), e38744. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e38744.
Krutsiri, S., Yinguad, N., & Jai-aree, A. (2022). Factors affecting the strength of community enterprises in Wai Niao sub-district, Thamaka district, Kanchanaburi province. Journal of Politics and Governance, 12(1), 141-161. (in Thai).
Li, R., & Li, H. (2024). The impact of food packaging design on users’ perception of green awareness. Sustainability, 16(18), 8205. https://doi.org/10.3390/su16188205.
Livkunupakan, N. (2022). The value chain management of deep south processed agricultural product community enterprise. Journal of Yala Rajabhat University, 17(1), 136-146. (in Thai).
Nakruang, D., Wattanayuenyong, S., & Lekhawichit , N. (2017). Factors influencing the business performance of Yala community enterprises. Srinakharinwirot Research and Development Journal of Humanities and Social Sciences, 9(17), 69-77. (in Thai).
Nopphonkrang, C., Kumpham, T., Tosing, N., Somthong, R., Homkheak, S., Charoenphan, K., & Chaithong, A. (2017). A study of supply chain management of jasmine rice community enterprises 105 Ban Yang using supply chain operations reference model. Science and Technology Journal of Sisaket Rajabhat University, 3(1), 22-32. (in Thai).
Phatthalung Provincial Agricultural Office. (2023). Basic Plant Agriculture Data. Retrieved from: https://phatthalung.gdcatalog.go.th/dataset/
https-phatthalung-gdcatalog-go-th-dataset-edit-dataset_12_02. (in Thai).
Phatthalung Provincial Agriculture and Cooperatives Office. (2019). Phatthalung Province's Agricultural and Cooperative Data for the Year 2019. Phatthalung Provincial Agriculture and Cooperatives Office. (in Thai).
Piewthong, P., & Kunhalung, R. (2025). Brand image, brand expectation, and brand loyaltyinfluencedconsumer's purchase decision on water sedge bag: chaksarn. King Mongkut's Agricultural Journal, 43(2), 253-261. (in Thai). https://doi.org/10.55003/kmaj.2025.05.28.012.
Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage Creating and Sustaining Superior Performance. The Free Press.
Prasantree, N., Udom, C., & Butcheewan, P. (2024). The development guidelines for the operation of local community enterprises: A study of community enterprise groups, Koh-Kret municipality, Nonthaburi province. Journal of Multidisciplinary in Humanities and Social Sciences, 7(1), 25-42. (in Thai).
Prasatkhetwit, N., Sirisunyaluck, R., & Chalermphol, J. (2019). Factor affecting community enterprise continuity in Huai Sak sub-district, Mueang district, Chiang Rai province. Khon Kaen Agriculture Journal, 47(1), 441-446. (in Thai).
Regional Office of Agricultural Economics 9. (2021). Development Approaches for Phatthalung Sangyod Rice. Office of Agricultural Economics. (in Thai).
Rueangmontri, W., & Tanphed, V. (2021). A complete organic rice processing community enterprise, a case study of Wang Luang subdistrict, Selaphum district, Roi Et province. Journal of Legal Entity Management and Local Innovation, 7(1), 211-223. (in Thai).
Saeton, S., Boonyanupong, U., Sengsim, P., Rammanee, Y., Khotchaphakdi, K., Nunong, C., Thongmak, K., Sibua, S., Waeosak, A., & Thongdet, O. (2008). Integrated Production System of Sangyod Mueang Pattalung Rice (GI Rice). Rice Department. (in Thai).
Sungnoi, P., Pansuk, A., Pholchan, M., & Kaewsaeng-on, R. (2016). Communication of Phatthalung Sangyod Rice to Promote the New Scenario of Management and Marketing, the Initiative Project of Her Majesty Queen Sirikit. Songkhla Rajabhat University. (in Thai).
Suwanmaneepong, S., & Llones, C., & Kerdsriserm, C., & Khermkhan, J., & Eamkijkarn Sabaijai, P., & Samanakupt, T., & Kaewtaphan, P., & Chourwong, P., & Mankeb., P., & Dana, L. -P. (2024). Participatory value chain development. Insights from community-based enterprise in rural Thailand. International Journal of Agricultural Sustainability, 22(1), 1-16. https://doi.org/10.1080/14735903.2024.2371703.
Trade Policy and Strategy Office. (2024). Guidelines for the Promotion of Geographical Indication (GI) Products. Trade Policy and Strategy Office. (in Thai).
Tupkrut, N., & Boonkuer, S. (2023). Factors affecting the success of community enterprise, Trang Province. Nakkhabut Paritat Journal, 15(1), 13-24. (in Thai).
Wannarat, S., Tongkaemkaew, U., & Wongloam, P. (2020). Constraints and potential of sangyod rice production in phatthalung province to access the certification rice organic standards. Khon Kaen Agriculture Journal, 48(Suppl. 1), 361-368. (in Thai).
Weihrich, H. (1982). The TOWS matrix—A tool for situational analysis. Long Range Planning, 15(2), 54–66. https://doi.org/10.1016/0024-6301(82)90120-0.
Zhang, Q., Vonderembse, M. A., & Lim, J. (2005). Logistics flexibility and its impact on customer satisfaction. International Journal of Logistics Management, 16(1), 71-95. https://doi.org/10.1108/09574090510617367.
