การตรวจสอบคุณภาพทางจุลชีววิทยาของอาหารพร้อมบริโภคที่จำหน่ายในตลาดรถไฟ ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
อาหารพร้อมบริโภคเป็นทางเลือกที่ได้รับความนิยมจากผู้บริโภค เนื่องจากมีความสะดวก รวดเร็ว และราคาย่อมเยา อย่างไรก็ตามการจำหน่ายอาหารประเภทนี้ในตลาดชุมชนอาจมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ที่ส่งผลต่อสุขภาพของผู้บริโภคได้ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพทางจุลชีววิทยาของอาหารพร้อมบริโภคที่จำหน่ายในตลาดชุมชนตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา โดยเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ มีการเก็บตัวอย่างอาหารจำนวน 36 ตัวอย่าง ครอบคลุมอาหาร 3 ประเภทได้แก่ แกง ยำ และทอด เพื่อตรวจสอบคุณภาพทางจุลชีววิทยาตามวิธีมาตรฐาน ได้แก่ การตรวจนับจุลินทรีย์ทั้งหมด การตรวจแบคทีเรียโคลิฟอร์ม Escherichia coli ด้วยวิธี Most Probable Number (MPN) และการตรวจวิเคราะห์แบคทีเรียก่อโรค Staphylococcus aureus และ Salmonella spp. ผลการตรวจวิเคราะห์พบว่า ปริมาณจุลินทรีย์ทั้งหมดอยู่ในช่วง <2.00-9.40 log CFU/กรัม แบคทีเรียโคลิฟอร์ม 0.18-2.32 log MPN/กรัม E. coli 0.18-1.18 log MPN/กรัม และ S. aureus <2.00-4.94 log CFU/กรัม โดยตัวอย่างอาหารที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานคิดเป็นร้อยละ 61.10 75.00 63.90 และ 86.10 ตามลำดับ เมื่อพิจารณาเป็นรายประเภทพบว่าอาหารประเภทแกงมีคุณภาพทางจุลชีววิทยาดีที่สุด ส่วนอาหารประเภทยำและทอดบางชนิด เช่น ยำแตงกวา แมลงทอด และไส้กรอกแดงทอดพบปริมาณจุลินทรีย์ทั้งหมด แบคทีเรียโคลิฟอร์ม E. coli และ S. aureus สูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด ทั้งนี้อาหารทั้ง 3 ประเภทไม่พบ Salmonella spp. ยกเว้นตัวอย่างแมลงทอดซึ่งตรวจพบการปนเปื้อน ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการจัดทำมาตรการควบคุมคุณภาพอาหารและสุขาภิบาลอาหารในตลาดชุมชน เพื่อลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ในอาหารพร้อมบริโภค
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการเผยแพร่ในวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มรย. นี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มรย. หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มรย. ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Bureau of Quality and Food Safety, Department of Medical Sciences. (2017). Microbiological quality criteria of foods and food contact containers (3rd ed.). Nonthaburi: Department of Medical Sciences, Ministry of Public Health. (in Thai)
Gledjin, N. & Rakmanee, C. (2025). Survey of Escherichia coli contamination in ready-to-drink beverages and ice sold in the cafeteria area of Loei Rajabhat University. Journal of Roi Et Rajabhat University: Science and Technology, 6(1), 1-9. (in Thai)
Dong, F., Wang, G., Feng, X., Gong, C., Zheng, Z., Chen, Y., et al. (2025). Investigation and analysis of Staphylococcus aureus contamination in food in Yantai City, China: Based on a 14-Year continuous monitoring. Foodborne Pathogens and Disease. Advance online publication.
Jaramillo-Bedoya, E., Flórez-Elvira, L. J. & Ocampo-Ibáñez, I. D. (2025). High prevalence of Salmonella spp. in ready-to-eat artisanal pork sausages sold at food outlets in Quindío, Colombia. Pathogens, 14(1), 31.
Mengistu, D. A., Belami, D. D., Tefera, A. A. & Asefa, Y. A. (2022). Bacteriological quality and public health risk of ready-to-eat foods in developing countries: Systematic review and meta analysis. Microbiology Insights, 15, 1-11.
Muller, K. A., Compaoré, B. S. R. B., Nikiema, M. E. M., Dakené, V. M., Dembélé, R., Kpoda, D. S., et al. (2021). Assessment of the sanitary quality of ready to eat sesame, a low moisture street food from Burkina Faso. BMC Microbiology, 21(1), 1-10.
Pandey, S., Bhushan, K., Kocher, G. S. & Sahota, P. P. (2024). Microbiological assessment of ready-to-eat foods and drinking water sources as a potential vehicle of bacterial pathogens in northern India. Environmental Monitoring and Assessment, 196(6), 547.
Patampan, S., Rujayakronkul, W., Jantapas, A. & Khawgrib, S. (2024). Evaluation of chemical and microbial safety of food at street food vendors around the schools, a district in Bangkok. Thai Journal of Public Health and Health Education, 4(2), e268950. (in Thai)
Rithmanee, T. & Kongkaew, S. (2023). Situation of food sanitation of street food in the night market food of Chiang Mai Province. YRU Journal of Science and Technology, 8(1), 10-18. (in Thai)
Tamiru, Y., Ayelign, A., Mulugeta, A. & Gebremedhin, S. (2024). Microbiological safety assessment of ready-to-eat cooked foods in the Addis Ababa school feeding program, Ethiopia. Heliyon, 10(18), e38110.
Tientip, R., Phokhaphan, P. & Kondo, S. (2021). Investigation of microbial quality in ready-to-eat food from cafeterias of Thammasat University at Rangsit Centre. Thai Science and Technology Journal, 29(6), 1021-1031. (in Thai)
U.S. Food and Drug Administration. (2025). Bacteriological Analytical Manual (BAM), Chapter 3: Aerobic Plate Count [Online]. Retrieved January 10, 2025, from: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-3-aerobic-plate-count
U.S. Food and Drug Administration. (2020). Bacteriological Analytical Manual (BAM), Chapter 4: Enumeration of Escherichia coli and the coliform bacteria [Online]. Retrieved January 10, 2025, from: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-4-enumeration-escherichia-coli-and-coliform-bacteria
U.S. Food and Drug Administration. (2016). Bacteriological Analytical Manual (BAM), Chapter 12: Staphylococcus aureus [Online]. Retrieved January 10, 2025, from:
https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-12-staphylococcus-aureus
U.S. Food and Drug Administration. (2024). Bacteriological Analytical Manual (BAM), Chapter 5: Salmonella [Online]. Retrieved January 10, 2025, from: https://www.fda.gov/food/laboratory-methods-food/bam-chapter-5-salmonella
Yahom, S., Kullawat, J. & Thammawat, S. (2022). Investigation of microbiological qualities of ready-to-eat foods sold in Suddhavej Hospital. KKU Science Journal, 50(1), 69-82. (in Thai)
Zhang, Z., Xu, G. & Hu, S. (2025). A comprehensive review on the recent technological advancements in the processing, safety, and quality control of ready-to-eat meals. Processes, 13(3), 901.
