ความหลากชนิดของไม้ต้นในพื้นที่ป่าอนุรักษ์และพื้นที่ป่าใช้ประโยชน์ ป่าชุมชนบ้านหาดปู่ด้าย จังหวัดลำปาง

กฤษดา  พงษ์การัณยภาส; แหลมไทย  อาษานอก; พิทญาธร  อิ่นแก้ว; วรรณอุบล  สิงห์อยู่เจริญ

ผู้แต่ง

กฤษดา พงษ์การัณยภาส สาขาเกษตรป่าไม้ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ แพร่ https://orcid.org/0009-0004-3801-7809
แหลมไทย อาษานอก สาขาเกษตรป่าไม้ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ แพร่
พิทญาธร อิ่นแก้ว สาขาเกษตรป่าไม้ มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ แพร่
วรรณอุบล สิงห์อยู่เจริญ กลุ่มวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยแม่โจ้-แพร่ เฉลิมพระเกียรติ แพร่

คำสำคัญ:

โครงสร้างสังคมพืช , ความหลากชนิด , ทรัพยากรป่าไม้ , การจัดการป่าชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบ ความหลากชนิดไม้ต้น ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์และพื้นที่ป่า ใช้ประโยชน์ โดยวิธีการวางแปลงตัวอย่างขนาด 20x50 ตารางเมตร พื้นที่ละ 3 แปลง เพื่อเก็บข้อมูลจำนวนชนิดไม้แยกออกเป็น 3 ชั้นอายุ ได้แก่ ระดับไม้ใหญ่ ลูกไม้ และกล้าไม้ตามลำดับ นำข้อมูลชนิดและจำนวนของไม้ต้น ไปวิเคราะห์หาค่าดัชนีความสำคัญของชนิดไม้ (IVI) และ ค่าดัชนีความหลากชนิด (H') ของ Shannon-Wiener ผลการศึกษาพบชนิดไม้ต้นในป่าชุมชนบ้านหาดปู่ด้าย จำนวน 55 ชนิด 45 สกุล 22 วงศ์ โดยพบชนิดไม้ต้น ในวงศ์ Fabaceae มากที่สุด รองลงมา ได้แก่ วงศ์ Rubiaceae, Bignoniaceae, Combretaceae และ Dipterocarpacceae ตามลำดับ โดยในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ พบชนิดไม้ต้นทั้งหมด 38 ชนิด 32 สกุล 16 วงศ์ ชนิดไม้ที่มีค่าดัชนีความสำคัญสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ รัง (38.25%) แดง (28.66%) เต็ง (14.07%) รกฟ้า (13.50%) และกุ๊ก (13.37%) ตามลำดับ มีค่าดัชนีความหลากชนิดของไม้ใหญ่อยู่ในระดับต่ำ เท่ากับ 1.99 ลูกไม้ เท่ากับ 2.49 และกล้าไม้ เท่ากับ 3.06 ส่วนในพื้นที่ป่าใช้ประโยชน์ พบชนิดไม้ต้นทั้งหมด 29 ชนิด 22 สกุล 12 วงศ์ โดยชนิดไม้ที่มีค่าดัชนีความสำคัญสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ รัง (62.01%) เต็ง (33.08%) แดง (22.61%) ตะแบกเลือด (21.00%) และนมนาง (19.82%) ตามลำดับ ส่วนค่าดัชนีความหลากชนิดของไม้ใหญ่อยู่ในระดับต่ำมาก เท่ากับ 1.45 ส่วนชั้นลูกไม้และกล้าไม้มีค่าในระดับปานกลาง เท่ากับ 2.55 และ 2.86 ตามลำดับ

เอกสารอ้างอิง

Abson D.J., H. von Wehrden, S. Baumgärtner, J. Fischer, J. Hanspach, W. Härdtle, H. Heinrichs, A.M. Klein, D.J. Lang, P. Martens and D. Walmsley. 2014. Ecosystem services as a boundary object for sustainability. Ecological Economics 103(2014): 29–37. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2014.04.012

Choopan, T. 2007. Plant diversity and ethnobotany in Khok-Rai forest, Chiang Yuen district, Maha Sarakham province. Journal of Science and Technology Mahasarakham University. 26(2): 150–157. [in Thai]

Department of Environmental Quality Promotion. 2018. Community forest stories: learning and conserving natural resources. Bangkok: Department of Environmental Quality Promotion. 5 p.

Elliott, S., D. Blakesley and K. Hardwick. 2006. Restoring Tropical Forest: A Practical Guide. Kew: Royal Botanic Gardens. 344 p.

Hansoda, A. 2004. Effects of Cattle Grazing on Plant Communities and Soil Properties in Montane Forest, Phu Miang–Phu Thong Wildlife Sanctuary, Phitsanulok Province. Master Thesis. Kasetsart University. 114 p. [in Thai]

Jariyapong, P., T. Promsaka Na Sakolnakorn and K. Sripairoj. 2019. Tree species diversity and structure in Raharn forest, Surin province, Thailand. Agricultural Technology Journal 9(2): 58–68.

Kudin, U. 1999. Fundamental Ecology for Forestry. Bangkok: Department of Forest Biology, Faculty of Forestry, Kasetsart University. 247 p.

Magurran, A.E. 2004. Measuring Biological Diversity. Victoria: Blackwell Publishing. 256 p.

Marod, D. and U. Kutintara. 2009. Forest Ecology. Bangkok: Aksorn Siam Limited. 540 p.

Royal Forest Department. 2021. Community forest management in Ban Hat Pu Dai, Lampang province Retrieved from https://www.forest.go.

Smitinand, T. 2004. Thai Plant Names. Bangkok: Office of the Forest Herbarium, Forest and Plant Conservation Research Office, Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation, Ministry of Natural Resource and Environment. 828 p.

Thammanu, S., J. Chung, H. Han, P. Ketdee and N. Gaewsingha. 2020. Tree species diversity and environmental factors influencing the distribution of deciduous forest plant communities in Ban Mae Chiang Rai Lum community forest, Lampang province. Thai Journal of Urban Forestry and Ecology 4(1): 13–26. [in Thai]

Tripathi, S., P. Srivastava, R. Sanayaima Devi and R. Bhadouria. 2019. Effects of variations in light availability on leaf attributes and seedling growth of four tree species in tropical dry forest. Ecological Processes 9(1): 1–16 https://doi.org/10.1186/s13717-019-0206-4

Wongyai, S. 2021. Forest structure and tree species diversity in Ban Nong Tao community forest, Mae Wang district, Chiang Mai province. Kasetsart Journal of Forest Science 40(1): 56–68. [in Thai]