ประเมินผลของขนาดแม่กุ้งและการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำต่ออัตราการเขี่ยไข่ทิ้ง ของแม่กุ้งมังกรเจ็ดสี (Panulirus ornatus) และอิทธิพลของแสงและช่วงเวลาการให้อาหาร ต่อลูกกุ้งระยะ Phyllosoma

รุ่งทิวา  คนสันทัด; วาสนา  อากรรัตน์

ผู้แต่ง

รุ่งทิวา คนสันทัด สถานีวิจัยประมงคลองวาฬ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประจวบคีรีขันธ์ https://orcid.org/0009-0005-2112-0954
วาสนา อากรรัตน์ สถานีวิจัยประมงคลองวาฬ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ประจวบคีรีขันธ์

คำสำคัญ:

การเขี่ยไข่ทิ้ง , การเพาะพันธุ์กุ้งมังกร , แม่กุ้งมังกรไข่ติดหน้าท้อง , การอนุบาลลูกกุ้งมังกร

บทคัดย่อ

การเพาะเลี้ยงกุ้งมังกรเจ็ดสี (Panulirus ornatus) เผชิญกับความท้าทายหลายประการ รวมถึงปัญหาการเขี่ยไข่ทิ้งของแม่กุ้งในโรงเพาะฟักและการตายของลูกกุ้งระยะแรกฟักโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพการเพาะเลี้ยง งานวิจัยนี้ประเมินผลของขนาดแม่กุ้งและการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำที่อาจมีผลต่อพฤติกรรมเขี่ยไข่ รวมถึงอิทธิพลของแสงและช่วงเวลา ต่อการเลี้ยงลูกกุ้งระยะ primary phyllosoma การทดลองครั้งนี้แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ (1) การศึกษาข้อมูลเบื้องต้นถึงผลของขนาดตัว (ความยาวเปลือกคลุมหัว และน้ำหนักตัว) และคุณภาพน้ำต่ออัตราการเขี่ยไข่ทิ้งของแม่กุ้ง (n=5) และ (2) ทดลองแบบแฟกทอเรียล (2×4 factors) เพื่อประเมินอิทธิพลร่วมของแสง (2 สภาวะ) และช่วงเวลาการให้อาหารมีชีวิต (4 ช่วงเวลา) ต่ออัตราการกินอาหารและการตายของลูกกุ้งระยะ primary phyllosoma (n=3) ผลการศึกษาพบว่า ที่ความเค็มเฉลี่ย 30.67±1.15 ส่วนในพันส่วน อัตราการเขี่ยไข่ทิ้งของแม่กุ้งต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ระหว่างแม่กุ้งที่มีขนาดเปลือกคลุมหัว 124–148 มม. และน้ำหนัก 1,967–2,740 กรัม โดยอัตราการเขี่ยไข่เฉลี่ยอยู่ระหว่าง 1.89±0.25–8.25±4.38 กรัม/วัน ซึ่งขนาดแม่กุ้งไม่มีผลต่ออัตราการเขี่ยไข่ ในขณะที่การเปลี่ยนแปลงของปริมาณแอมโมเนียรวมระหว่างการเลี้ยงมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับอัตราการเขี่ยไข่ (r=0.90, P=0.032) ส่วนการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำทางกายภาพ (อุณหภูมิ) และทางเคมี (ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำ ความเป็นกรด-ด่าง ปริมาณ ไนไตรท์ และความเป็นด่าง) ไม่มีความสัมพันธ์ต่ออัตราการเขี่ยไข่ นอกจากนี้ ช่วงเวลามีผลต่อการกินอาหาร ของลูกกุ้ง โดยกินอาหารในช่วงเวลา 12.00–18.00 น. มากกว่าช่วงเวลาอื่น ๆ (P<0.05) ด้านอิทธิพลของแสงพบว่าที่สภาวะแสงปกติกับที่สภาวะแสงปิดคลุมตลอดเวลาไม่มีผลต่ออัตราการกินอาหารและอัตราการตายของลูกกุ้งระยะ primary phyllosoma (P>0.05) การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การควบคุมแอมโมเนียในน้ำให้อยู่ในระดับไม่กระทบต่ออัตราการเขี่ยไข่ทิ้ง และปรับเวลาให้อาหารให้ตรงกับช่วงกินของ phyllosoma ที่เหมาะสมที่สุด สามารถนำไปสู่การเพิ่มประสิทธิภาพการเพาะพันธุ์และอนุบาลกุ้งมังกรเจ็ดสีได้

เอกสารอ้างอิง

American Public Health Association, American Water Works Association and Water Environment Federation (APHA, AWWA and WEF). 2023. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater. 24th ed. Washington D.C.: APHA Press. 1516 p.

Arkronrat, W., R. Konsantad, C. Leearam, P. Deemark, C. Srisupawadee and V. Oniam. 2024. Impacts of stocking densities on bioeconomics and profitability of mud spiny lobster (Panulirus polyphagus Herbst, 1793) cultivation in sea cages. Agriculture and Natural Resources 58(6): 1–10.

Ayra, L., and R. Cruz. 2010. Caribbean lobster reproduction: a review. Revista de Investigaciones Marinas 31(2): 115–123.

Azra, M.N. and M. Ikhwanuddin. 2016. A review of maturation diets for mud crab genus Scylla broodstock: present research, problems and future perspective. Saudi Journal of Biological Sciences 23: 257–267.

Boyd, C.E., L.R. D’Abrama, B.D. Glencross, D.C. Huyben, L.M. Juarez, G.S. Lockwood, A.A. McNevin, A.G.J. Tacon, F. Teletchea, J.R. Tomasso Jr, C.S. Tucker, and W.C. Valenti. 2020. Achieving sustainable aquaculture: historical and current perspectives and future needs and challenges. Journal of the World Aquaculture Society 51: 578–633.

Chamnina, T., P. Chuaduangpui and P. Prapruit. 2021. Challenge of spiny lobster (Panulirus spp.) culture and marketing mechanism of Koh Yao district, Phang Nga province. Khon Kaen Agriculture Journal 50(1): 138–153. [in Thai]

Coleman, M.T., J.S. Porter and M.C. Michael. 2019. Investigating fecundity and egg loss using a non-invasive method during brooding in European lobster (Homarus gammarus). Ices Journal of Marine Science 76(6): 1871–1881.

Francis, D.S., M.L. Salmon, M.J. Kenway and M.R. Hall. 2014. Palinurid lobster aquaculture: nutritional progress and considerations for successful larval rearing. Reviews in Aquaculture 6: 180–203.

Hinkle, D.E., W. Wiersma and S.G. Jurs. 2003. Applied Statistics for the Behavioral Sciences. 5th ed. Boston: Houghton Mifflin. 789 p.

Johnston, C. and P. Jungalwalla. 2000. Aquatic Animal Welfare Guidelines: Guidelines on Welfare of Fish and Crustaceans in Aquaculture and/or in Live Holding Systems for Human Consumption. Canberra: National Aquaculture Council. 46 p.

Kaewmak, P., V. Oniam, W. Arkronrat, C. Rangiaroen, P. Yingsanga and Y. Saeiam. 2020. Hatching management of berried female blue swimming crab (Portunus pelagicus) with dark gray eggs to guidelines for fishery occupation. King Mongkut's Agricultural Journal 38(3): 392–399. [in Thai]

Kittaka, J., K. Ono, J.D. Booth and W.R. Webber. 2005. Development of the red rock lobster, Jasus edwardsii, from egg to juvenile. New Zealand Journal of Marine and Freshwater Research 39(2): 263–277.

Limsuwan C., N. Chuchird, G. Kundee, C. Tipsemongkol, C. Akkarakahasin, P. Poungchor and M. Somboon. 2009. Effects of Light Intensity on Survival Rate and Growth of Rearing Pacific White Shrimp Post-larvae (Litopenaeus vannamei). pp. 149–153.

In Proceedings of 47th Kasetsart University Annual Conference. Bangkok: Kasetsart University. [in Thai]

Mori, M., F. Biagi and S. De Ranieri. 1998. Fecundity and egg loss during incubation in Norway lobster (Nephrops norvegicus) in the North Tyrrhenian Sea. Journal of Natural History 32: 1641–1650.

Nankervis, L. and C. Jones. 2022. Recent advances and future directions in practical diet formulation and adoption in tropical Palinurid lobster aquaculture. Reviews in Aquaculture 14(4): 1–13.

Nelson, M.M., B.J. Crear, P.D. Nichols and D.A. Ritz. 2004. Growth and lipid composition of phyllosomata of the southern rock lobster, Jasus edwardsii, fed enriched Artemia. Aquaculture Nutrition 10(4): 236–246.

Oniam, V., L. Chuchit and W. Arkronrat. 2012. Reproductive performance and larval quality of blue swimming crab (Portunus pelagicus) broodstock, fed with different feeds. Songklanakarin Journal of Science and Technology 34(4): 381–386.

Oniam, V. and W. Arkronrat. 2013. Development of crab farming: the complete cycle of blue swimming crab culture program (CBSC Program) in Thailand. Kasetsart University Fisheries Research Bulletin 37(2): 31–43.

Oniam, V., W. Arkronrat, A. Sookdara and P. Promraksa. 2021. Embryonic development, hatchability and survival of early larval stage of mud spiny lobster Panulirus polyphagus (Herbst, 1793) under hatchery conditions. Journal of Fisheries and Environment 45(3): 42–52.

Petersen, E., E. Susanti, R. Oktaviani, C. Jones and A. Diedrich. 2020. Bio-economics of tropical spiny lobster farming in Indonesia. Aquaculture and Fisheries Studies 2(2): 1–10.

Prue. T. 2020. Ovulation Attachment and Retention of Lobster Eggs. pp. 9–18. In Kuris, A. (ed.). Crustacean Egg Production. London: CRC Press.

Quackenbush, L.S. 1994. Lobster reproduction: a review. Crustaceana 67(1): 82–94.

Radhakrishnan, E.V., J.K. Kizhakudan and B.F. Phillips. 2019. Introduction to Lobsters: Biology, Fisheries and Aquaculture. pp. 1–33. In Radhakrishnan, E.V., B.F. Phillips and G. Achamveetil (eds.). Lobsters: Biology, Fisheries and Aquaculture. Heidelberg: Springer Nature.

Sawaddee, N., C. Rangjaroen, Y. Saeiam, W. Prajongsak, A. Arkronrat and A. Sookdara. 2021. Guidelines to using chemical and drug for hatching efficiency enhancement of the mud spiny lobster (Panulirus polyphagus Herbst, 1793) under hatchery conditions. Journal of Fisheries Technology Research 15(2): 11–21. [in Thai]

Srithong, C., R. Yoonpundh and C. Thaitungchin. 2016. Effect of Light Intensity and Photoperiod to Larvae Nursing of Giant Freshwater Prawn (Macrobrachium rosenbergii de Man). pp. 968–978. In The 54th Kasetsart University Annual Conferrence. Bangkok: Kasetsart University. [in Thai]

Utama, M.I.C., A. Yustiati, Y. Andriani and R. Rostika. 2021. Lobster cultivation in Indonesia and Vietnam: a review. Asian Journal of Fisheries and Aquatic Research 13(1): 12–20.