การวิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทาน พฤติกรรมผู้บริโภค ส่วนประสมทางการตลาด และแนวทาง เชิงกลยุทธ์เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์หมึกแดดเดียวของชุมชนคลองวาฬ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
คำสำคัญ:
พฤติกรรมผู้บริโภค , หมึกแดดเดียว, การเพิ่มมูลค่า , ห่วงโช่คุณค่าบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระบบการผลิต การตลาด และการจัดการผลิตภัณฑ์หมึกแดดเดียว 2) วิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภค ส่วนประสมทางการตลาดและการตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาเชิงกลยุทธ์เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์หมึกแดดเดียว ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ กำหนดพื้นที่ศึกษาแบบเจาะจงในชุมชนคลองวาฬ อำเภอเมือง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 79 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ร่วมกับการวิเคราะห์ PESTLE, SWOT, Supply Chain, Value Chain, TOWS Matrix และ Balanced Scorecard ผลการศึกษาพบว่า การแปรรูปหมึกแดดเดียวเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มมูลค่าทรัพยากรประมงพื้นบ้าน และสร้างรายได้แก่ครัวเรือน โดยจุดแข็งสำคัญ ได้แก่ คุณภาพวัตถุดิบ ความสดใหม่ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และ อัตลักษณ์วิถีประมงพื้นบ้าน อย่างไรก็ตาม ระบบการผลิตยังมีลักษณะกึ่งดั้งเดิม พึ่งพาแรงงานครัวเรือนและทรัพยากรตามฤดูกาล ส่งผลให้คุณภาพสินค้าและกำลังการผลิต ไม่สม่ำเสมอ ขณะที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับคุณภาพ ความสะอาด ความปลอดภัย และความน่าเชื่อถือของแหล่งผลิตมากกว่าด้านราคา การสื่อสารอัตลักษณ์ชุมชนผ่าน storytelling และสื่อดิจิทัลมีบทบาทสำคัญต่อการรับรู้สินค้าและการตัดสินใจซื้อ สำหรับแนวทางการพัฒนาเชิงกลยุทธ์ที่เหมาะสมควรมุ่งยกระดับมาตรฐานการผลิต พัฒนาบรรจุภัณฑ์และระบบตรวจสอบย้อนกลับ ส่งเสริมตลาดดิจิทัล และสร้างแบรนด์เชิงพื้นที่ผ่านการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ควบคู่กับการเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์กับการท่องเที่ยว ทั้งนี้ หน่วยงานภาครัฐและภาคีเครือข่ายควรสนับสนุนการพัฒนามาตรฐานการผลิต การสร้างแบรนด์ GI การตลาดดิจิทัล และการเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์กับการท่องเที่ยว เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันและสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนชายฝั่งอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Chaisuwan, B. 2023. Development of marketing communication and branding strategies to drive demand for environmentally friendly agricultural products. Journal of Agricultural Research and Extension 40(2): 112–126. [in Thai]
Chaiwan, W., J. Sungnoen and A. Banthao. 2023. Packaging design guidelines for processed seafood products based on community identity. Academic Journal of Management Technology 4(1): 41–65. [in Thai]
Chanthavanich, S. 2020. Qualitative Research Methods. 24th ed. Bangkok: Chulalongkorn University Press. 186 p. [in Thai]
Christopher, M. 2022. Logistics and Supply Chain Management. 6th ed. Harlow, England: Pearson Education Limited. 338 p.
Chuaychunoo, N., P. Kakunpim and J. Jankhong, 2025. Product development guidelines and marketing mix factors influencing purchasing decisions of poultry semen diluent for fighting cocks and ornamental chickens. Journal of Agricultural Research and Extension 42(3): 231–245. [in Thai]
Chusri, W. 2023. Causal factors influencing competitiveness of processed seafood entrepreneurs in the new normal situation. Journal of Accounting and Management, Mahasarakham University 15(3): 181–194. [in Thai]
Creswell, J.W. and J.D. Creswell. 2023. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. 6th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications. 320 p.
David, F.R. and F.R. David. 2020. Strategic Management: A Competitive Advantage Approach, Concepts and Cases. 17th ed. Hoboken, NJ: Pearson Education. 680 p.
Department of Fisheries. 2024. Squid and squid product situation report of Thailand, Q2–Q4 2023. Retrieved from https://www.fisheries.go.th/strategy/fisheconomic/Monthly%20report/Squid/squid%20Q4-2023%20-%20final.pdf [in Thai]
FAO. 2022. The state of world fisheries and aquaculture 2022: towards blue transformation. FAO. Retrieved from https://doi.org/10.4060/cc0461en
Food and Drug Administration Thailand. 2023. Good manufacturing practice (GMP) guidelines for small producers. Retrieved from https://www.fda.moph.go.th [in Thai]
Helms, M.M. and J. Nixon. 2010. Exploring SWOT analysis – Where are we now? Journal of Strategy and Management 3(3): 215–251.
Kaplinsky, R. and M. Morris. 2001. A Handbook for Value Chain Research. Ottawa, Canada: International Development Research Centre. 113 p.
Krungsri Research. 2023. Processed seafood industry outlook 2023–2025. Retrieved from https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/food-beverage/processed-seafood [in Thai]
Kotler, P. and K.L. Keller. 2016. Marketing Management. 15th ed. Harlow, England: Pearson Education Limited. 716 p.
Maleepan, S. 2025. Development of community processed products and packaging for value addition. Journal of Development Administration Research 15(1): 276–289. [in Thai]
Maneechot, N. and W. Srisuk. 2024. Community business management of processed seafood products in Rusamila Subdistrict, Pattani Province. AL-NUR Journal of Graduate School, Fatoni University 19(36): 14–27. [in Thai]
Nimnuan, C., W. Kongkaew and S. Photthong, 2022. Management factors affecting the success of processed agricultural community enterprises. Journal of Social Sciences and Humanities 48(1): 89–104. [in Thai]
Niven, P.R. 2022. Balanced Scorecard Evolution: A Dynamic Approach to Strategy Execution Hoboken, NJ: John Wiley and Sons, Inc. 368 p.
Patton, M.Q. 2014. Qualitative Research and Evaluation Methods. 4th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications. 832 p.
Phongwichai, N., T. Chanthrasri and A. Wattanakul. 2022. Community product development strategies for value addition and competitiveness. Creative Economy Journal 4(1): 25–38. [in Thai]
Poolsawat, S., P. Thongkham and W. Chitjai. 2022. Development of agricultural supply chains in community enterprises to enhance competitiveness. Kasetsart Journal 56(2): 77–92. [in Thai]
Robertson, G.L. 2016. Food Packaging: Principles and Practice. 3rd ed. Boca Raton, FL: CRC Press. 733 p.
Sawatsuk, B., S. Phatsorn, K. Rattanasongwong, and P. Pruksawatnon. 2023. Factors affecting consumers’ purchasing decisions of organic agricultural products in Phayao Province. Journal of Management Science, Chiang Rai Rajabhat University 18(2): 203–235. [in Thai]
Slack, N., A. Brandon-Jones and R. Johnston, 2022. Operations Management. 10th ed. Harlow, England: Pearson Education Limited. 768 p.
Sri-in, S., P. Kaewchanthawi and S. Yotswipan, 2025. Community-Based Tourism Development in Khlong Wan Fishing Community under the BCG Tourism Framework. 201 p. In Research Report. Bangkok: Kasetsart University. [in Thai]
Supapunt, P., P. Intanoo, P. Jaikampun and U. Thampanya. 2023. Consumer satisfaction on marketing mix aspects of processed longan products In Donpao longan large scale community enterprise group, Mae Wang district, Chiang Mai province. Khon Kaen Agriculture Journal 51(3): 483–498. [in Thai]
Supunphew, K. and K. Boonthawee. 2023. Development of thai river sprat snack product. Academic Journal: Uttaradit Rajabhat University Science and Technology 18(2): 63–73. [in Thai]
Tracy, S.J. 2020. Qualitative Research Methods: Collecting Evidence, Crafting Analysis, Communicating Impact. 2nd ed. Hoboken, NJ: Wiley-Blackwell. 432 p.
UNCTAD. 2021. Sustainability standards and global value chains. Retrieved from https://unctad.org/system/files/official-document/ditctabinf2021d2_en.pdf
Wangthawil, K., A. Phongphaew, P. Lattasaksiri and P. Sapkoet. 2024. Factors influencing healthy food consumption decisions among residents in Bangkok. MCU Phetchaburi Review Journal 7(1): 122–134. [in Thai]
Whittington, R., P. Regner, D. Angwin, G. Johnson, and K. Scholes. 2023. Exploring Strategy. 13th ed. Harlow, England: Pearson Education Limited. 571 p.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
