การประเมินความเสี่ยงภัยแล้งพื้นที่ปลูกมะม่วงด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ ตำบลแม่ปั๋ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่

ผู้แต่ง

  • สุทธิพงษ์ ศรีฉัตรใจ สาขาวิชาปฐพีศาสตร์ คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เชียงใหม่
  • จักรพงษ์ ไชยวงศ์ สาขาวิชาปฐพีศาสตร์ คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เชียงใหม่
  • ปริเวท วรรณโกวิท ศูนย์วิศวกรรมสารสนเทศภูมิศาสตร์และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี กรุงเทพฯ
  • วาสนา วิรุญรัตน์ สาขาวิชาปฐพีศาสตร์ คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เชียงใหม่

DOI:

https://doi.org/10.14456/jare-mju.2025.37

คำสำคัญ:

มะม่วงน้ำดอกไม้สีทอง , พื้นที่ดอน , การวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ , พื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง

บทคัดย่อ

ตำบลแม่ปั๋ง อำเภอพร้าว เป็นพื้นที่ปลูกมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองส่งออกที่สำคัญของจังหวัดเชียงใหม่ แต่พื้นที่ปลูกส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ดอนอาศัยน้ำฝนเพียงอย่างเดียว ส่งผลทำให้ผลผลิตมะม่วงไม่มีคุณภาพ โดยเฉพาะในปีที่เกิดภาวะภัยแล้ง การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการประเมินความเสี่ยงภัยแล้งพื้นที่ปลูกมะม่วง ด้วยข้อมูลภูมิประเทศของพื้นที่และข้อมูลสภาพอากาศ เพื่อให้ได้ข้อมูลสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับการจัดการดินและน้ำของเกษตรกรผู้ปลูกมะม่วง เพื่อลดผลกระทบของภาวะภัยแล้งต่อการผลิตมะม่วง ใช้เทคนิคการวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ (Potential Surface Analysis: PSA) ปัจจัยที่นำมาวิเคราะห์ ได้แก่ ปริมาณน้ำฝน ชนิดของ    เนื้อดิน ความลาดชันของพื้นที่ แหล่งน้ำธรรมชาติและชลประทาน และปริมาณน้ำใต้ดิน โดยแบ่งตามสภาพ     ภูมิประเทศ 2 แบบ ได้แก่ พื้นที่ดอน จำนวน 1,924 ไร่ พบว่า มีความเสี่ยงภัยแล้งน้อยจำนวน 887 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 46.10 มีความเสี่ยงภัยแล้งปานกลางจำนวน 799 ไร่  คิดเป็นร้อยละ 41.52 และมีความเสี่ยงภัยแล้งมากจำนวน 238 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 12.37 ตามลำดับ สำหรับพื้นที่ปลูกมะม่วงบนพื้นที่ราบเชิงเขาและพื้นที่ราบลุ่มทั้งหมด 372 ไร่ มีความเสี่ยงภัยแล้งปานกลางจำนวน 180 ไร่  คิดเป็นร้อยละ 48.38 มีความเสี่ยงภัยแล้งน้อย 118 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 31.72 และมีพื้นที่ปลูกมะม่วงที่เสี่ยง     ภัยแล้งระดับมาก 74 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 19.89

เอกสารอ้างอิง

Ano, T., R. Hornwichian, N. Jitrapinate, S. Compliew and A. Kangrang. 2013. The estimation of drought risk area using potential surface analysis technique. Journal of Engineering and Innovation 6(2): 13–21. [in Thai]

Department of Agriculture. n.d. Mango. [Online]. Available http://it.doa.go.th/vichakan/print.php?newsid=37 (June 5, 2023). [in Thai]

Department of Groundwater Resources. 2021. Groundwater map. [Online]. Available http://www.dgr.go.th/th/public-service/36 (June 1, 2023). [in Thai]

Extension and Training Office, Kasetsart University. 2013. Mango planting. [Online]. Available https://ebook.lib.ku.ac.th/ebook27/ebook/2011-002-0259/#p=1 (June 5, 2023). [in Thai]

Geo-Informatics and Space Technology Development Agency. 2021. Most of the drought in Thailand is caused by drought and intermittent rain. The drought condition is a condition in which the amount of rainfall is less than normal. or does not fall seasonally resulting in 2 periods of drought in the year. [Online]. Available https://www.gistda.or.th/news_view.php?n_id=6893&lang=TH (June 2, 2023). [in Thai]

Jitdon, R. 2022. Administration and management of water for agriculture. [Online]. Available https://kasetsarngkhunka.com/wp-content/uploads/2020/12/20201219 (June 4, 2023). [in Thai]

Land Development Department. 2019. Soil service. [Online]. Available https://dinonline.ldd.go.th/ (June 1, 2023). [in Thai]

Land Development Department. 2021. Map of drought areas in the northern region for the fiscal year 2021. [Online]. Available http://irw101.ldd.go.th/index.php/2017-05-23-02-00-40/2017-05-23-02-00-39 (June 1, 2023). [in Thai]

Land Development Department. 2022. Comparison of vetiver grass ecotype and cover crop on improvement of soil physical and chemical properties. [Online]. Available https://e-library.ldd.go.th/library/flip/bib10217f/bib10217f.html#p=26 (June 5, 2023). [in Thai]

National Agricultural Big Data Center. 2020. Disaster situation. [Online]. Available https://www.nabc.go.th/disaster/detail/61 (June 10, 2023). [in Thai]

National Oceanic and Atmospheric Administration. 2023. Cold & warm episodes by season. [Online]. Available https://origin.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/ensostuff/ONI_v5.php (June 2, 2023). [in Thai]

Office of Agricultural Economics. 2020. Quantity and value of mango exports and imports for the last 5 years (2017– 2021). [Online]. Available https://plus.thairath.co.th/topic/money/101401?fbclid=IwAR2p3Yx0dmaRgMv7b9XYfvkHPJtAPYzIYWGqUThTAQx0vt1IFR_E5BXrQ8 (June 10, 2023). [in Thai]

Royal Thai Survey Department. 2013. Map data. [Online]. Available https://www.rfapr.com/ (June 1, 2023). [in Thai]

Saeyang, S. and J. Inthasan. 2020. Effect of soil amendment on some soil physical properties under mango canopies at Chaloem Phra Kiat district, Saraburi province. Journal of Agricultural Research and Extension 37(3): 9–17. [in Thai]

Srimawong, P., N. Notesiri, P. Chomun, C. Kerdchana, C. Charanworapan and R. Chuybudda. 2022. Effect of Biochar for Soil Amendment on Moisture Content and Water Infiltration for Planting Cassava. 46 p. In Research Report. Bangkok: Land Development Department. [in Thai]

Thai Meteorological Department. 2023. Meteorological measurement and statistics service. [Online]. Available https://www.tmd.go.th/service/tmdData (June 1, 2023). [in Thai]

Trade Policy and Strategy Office. 2022. Analysis of the economic situation of Thailand by region April 2022. [Online]. Available http://www.tpso.moc.go.th/sites/default/files/wiekhraaahesrsthkicchphuumiphaakhpracchameduuenemsaay.pdf (June 10, 2023). [in Thai]

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

26-08-2025

รูปแบบการอ้างอิง

ศรีฉัตรใจ ส., ไชยวงศ์ จ. ., วรรณโกวิท ป., & วิรุญรัตน์ ว. . (2025). การประเมินความเสี่ยงภัยแล้งพื้นที่ปลูกมะม่วงด้วยเทคนิคการวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่ ตำบลแม่ปั๋ง อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร, 42(2), 199–210. https://doi.org/10.14456/jare-mju.2025.37

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย