ศักยภาพของเชื้อรา Aspergillus niger TISTR 3254 และ Penicillium notatum TISTR 3560 ในการละลายหินฟอสเฟตและการใช้ร่วมกับน้ำแป้งขนมจีนเหลือทิ้งเพื่อการผลิตปุ๋ยหมัก
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพการละลายหินฟอสเฟตของเชื้อรา Aspergillus niger TISTR 3254 และ Penicillium notatum TISTR 3560 รวมทั้งการใช้เชื้อผสมของทั้งสองชนิดในการเพิ่มธาตุอาหารหลักในปุ๋ยหมักจากมูลโค โดยใช้น้ำแป้งขนมจีนเหลือทิ้งเป็นแหล่งสารอาหารอินทรีย์เสริม ซึ่งได้ทดลองในระดับห้องปฏิบัติการดำเนินการภายใต้อุณหภูมิ 30°C เป็นเวลา 8 วัน ผลการศึกษาพบว่าเชื้อผสม A. niger TISTR 3254 และ P. notatum TISTR 3560 ให้ค่าการละลายฟอสเฟตสูงสุด 85.43 มิลลิกรัมต่อลิตร และลดค่า pH จาก 7.03 เหลือ 5.81 ซึ่งต่ำกว่าการหมักด้วยเชื้อเดี่ยวอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) สำหรับการพัฒนาเป็นปุ๋ยหมัก พบว่าการเติมน้ำแป้งขนมจีนเหลือทิ้งในอัตราร้อยละ 2 และหินฟอสเฟตร้อยละ 5 ร่วมกับเชื้อผสมร้อยละ 1.5 ให้ปริมาณฟอสฟอรัสสูงสุดเท่ากับร้อยละ 0.93 พร้อมด้วยไนโตรเจนร้อยละ 1.65 และโพแทสเซียมร้อยละ 3.06 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานปุ๋ยอินทรีย์ของกรมวิชาการเกษตร การเก็บรักษาปุ๋ยหมักที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลา 15 วัน ส่งผลให้ค่าธาตุอาหารหลักลดลงเล็กน้อยแต่ยังคงผ่านมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่าการใช้เชื้อราในระบบหมักร่วมกับน้ำแป้งขนมจีนเหลือทิ้งสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการละลายฟอสเฟตและคุณภาพปุ๋ยหมักได้อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 อีกทั้งเป็นแนวทางในการใช้ประโยชน์ของเสียทางการเกษตรอย่างยั่งยืน ลดต้นทุน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอีกทางหนึ่ง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารเกษตรพระจอมเกล้า
เอกสารอ้างอิง
Aliyat, F. Z., Maldani, M., Guilli, M. E., Nassiri, L., & Ibijbijen, J. (2022). Phosphate-solubilizing bacteria isolated from phosphate solid sludge and their ability to solubilize three inorganic phosphate forms: calcium, iron, and aluminum phosphates. Microorganisms, 10(5), 980–992. https://doi.org/10.3390/microorganisms10050980.
Booali, S., Zoufan, P., & Bavani, M. R. Z. (2024). Effect of biofertilizer containing Thiobacillus bacteria along with different levels of chemical sulfur fertilizer on growth response and photochemical efficiency of small radish plants (Raphanus sativus L. var. shushtari) under greenhouse conditions. Scientia Horticulturae, 327(1), 112835. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2023.112835.
Dahunsi, S. O., & Ogunwole, O. J. (2021). Biofertilizer production systems: Industrial insights. In A. Rakshit, V. S. Meena, M. Parihar, H. B. Singh, & A. K. Singh (Eds.), Biofertilizers: Advances in Bio-inoculants, pp. 21–30. Woodhead Publishing. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-821667-5.00001-4.
Department of Agriculture. (2010). Organic fertilizer standard (B.E. 2553). Ministry of Agriculture and Cooperatives, Thailand. (in Thai).
Ding, B., Cao, H., Bai, Y., Guo, S., Zhang, J., He, Z., Wang, B., Jia, Z., & Liu, H. (2024). Effect of biofertilizer addition on soil physicochemical properties, biological properties, and cotton yield under water irrigation with different salinity levels in Xinjiang, China. Field Crops Research, 308(1), 109300. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2024.109300.
Elias, A. M., Gargalo, C. L., Farinas, C. S., & Gernaey, K. V. (2024). Production of phosphate biofertilizers as a booster for the techno-economic and environmental performance of a first-generation sugarcane ethanol and sugar biorefinery. Journal of Cleaner Production, 471(1), 143400. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.143400.
Ferrari, P. F., Bufalini, C., Campardelli, R., Brondolo, A., Ercole, E., Palombo, D., & Perego, P. (2024). Stabilization of microbial strains in long-lasting double emulsions as a new strategy for liquid biofertilizer formulation. Food and Bioproducts Processing, 148(1), 611–618. https://doi.org/10.1016/j.fbp.2024.10.020.
Fernández-Delgado, M., del Amo-Mateos, E., Lucas, S., García-Cubero, M. T., & Coca, M. (2022). Liquid fertilizer production from organic waste by conventional and microwave-assisted extraction technologies: Techno-economic and environmental assessment. Science of The Total Environment, 806(4), 150904. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.150904.
IBM Corp. (2019). IBM SPSS Statistics for Windows (Version 26.0). Retrieved from: https://www.ibm.com/products/spss-statistics
Liao, Z., Boubakri, H., Chen, B., Farooq, M., Lai, Z., Kou, H., & Fan, J. (2025). Biofertilizers as an eco-friendly approach to combat drought stress in plants. Biocatalysis and Agricultural Biotechnology, 64(1), 103510. https://doi.org/10.1016/j.bcab.2025.103510.
Mesa, A. P., Grattz, P. A. C., Vargas, J. J. V., Ríos, L. A., Echeverri, D. O., & Parra, A. M. M. (2025). Feasibility of nitrogen and phosphorus removal from treated wastewater using microalgae and potential microalgae use as biofertilizer. Journal of Water Process Engineering, 70(1), 107023. https://doi.org/10.1016/j.jwpe.2025.107023.
Nawaz, T., Saud, S., Gu, L., Khan, I., Fahad, S., & Zhou, R. (2024). Cyanobacteria: Harnessing the power of microorganisms for plant growth promotion, stress alleviation, and phytoremediation in the era of sustainable agriculture. Plant Stress, 11(1), 100399. https://doi.org/10.1016/j.stress.2024.100399.
Ogbo, F. C. (2010). Conversion of cassava wastes for biofertilizer production using phosphate-solubilizing fungi. Bioresource Technology, 101(11), 4120–4124. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2009.12.057.
Sundberg, C., Smårs, S., & Jönsson, H. (2004). Low pH as an inhibiting factor in the transition from mesophilic to thermophilic phase in composting. Bioresource Technology, 95(2), 145–150. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2004.01.016.
Thongpradistha, S., Muadsri, T., & Sukkaew, A. (2020). The effect of organic fertilizer formula from Sajor-caju mushroom (Pleurotus sajor-caju) waste on macronutrients. Recent Science and Technology, 12(1), 61–71. (in Thai).
Tian, Y., Liu, Y., Yue, L., Zhao, X., Zhou, Q., Uwaremwe, C., Wang, Y., Chen, G., Sha, Y., Zhang, Y., & Wang, R. (2024). Multi-omics analysis reveals the effects of three application modes of plant growth promoting microbes biofertilizer on potato (Solanum tuberosum L.) growth under alkaline loess conditions. Microbiological Research, 287(1), 127855. https://doi.org/10.1016/j.micres.2024.127855.
