ความหลากหลายและการใช้ประโยชน์ทางอาหารของพืชผักท้องถิ่นในพื้นที่ตำบลกรุงชิง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช Diversity and Ethno-Utilization of Indigenous Plants at Krung Ching Sub District in Nopphitam District, Nakhon Si Thammarat Province

Abstract

ตำบลกรุงชิง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นภูมิศาสตร์ที่มีอุดมสมบูรณ์ ทางอาหารบนพื้นฐานความหลากหลายของทรัพยากรทางชีวภาพที่น่าสนใจ ดังนั้นการวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายและการใช้ประโยชน์ทางอาหารของพืชผักท้องถิ่นในพื้นที่ ตำบลกรุงชิง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช มีการดำเนินการวิจัยโดยศึกษาข้อมูลความหลากหลายและการใช้ประโยชน์ทางอาหารของพืชผักท้องถิ่นด้วยการสำรวจแบบมีส่วนร่วมของชุมชน โดยนำชนิดของพืชผักท้องถิ่นมาตรวจสอบความหลากหลายทางอนุกรมวิธานด้วยการรวบรวมข้อมูลจากหนังสือและงานวิจัยที่ได้มีตีพิมพ์เผยแพร่ไว้แล้ว ผลการวิจัยพบว่า พืชผักท้องถิ่นที่ชุมชนนำมาใช้ประโยชน์ทางอาหาร มี 48 ชนิด จำนวน 25 วงศ์ โดยพืชวงศ์ถั่ว (Fabaceae)  เป็นพืชผักท้องถิ่นที่นำมาใช้ประโยชน์เป็นอาหารมากที่สุด ส่วนพืชวงศ์บอน (Araceae) และพืชวงศ์มะเขือ (Solanaceae) เป็นพืชที่นำมาใช้ประโยชน์เป็นอาหารมากเป็นลำดับถัดมา ชุมชนมีรูปแบบการใช้ประโยชน์พืชผักท้องถิ่น 2 รูปแบบ คือ การบริโภคสดเป็นผักเคียง และการนำไปประกอบเป็นอาหารรูปแบบต่างๆ ทั้งอาหารคาวและอาหารหวาน การศึกษานี้ทำให้พบองค์ความรู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์ทางอาหารของพืชผักท้องถิ่นบนพื้นฐานความหลากหลายทางชีวภาพ และข้อมูลที่ได้จากการศึกษานี้ สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อเป็นแนวทางในการสร้างความมั่นคงทางอาหารในชุมชนได้ต่อไปในอนาคต

Krung Ching Sub District in Nopphitam District, Nakhon Si Thammarat Province is geographical area under a rich of biological diversity. This study aims to investigate the diversity and ethno-utilization of indigenous plants at Krung Ching Sub district in Nopphitam District, Nakhon Si Thammarat Province. The informal semi-structure interview, participating observation and focus group were used to collect the information of local vegetable utilization. Plant taxonomy was identified using secondary data. The results revealed that a total of 48 species of useful vegetable from 25 native plants families were recorded. Fabaceae were the highest used for food utilization among native plant communities. Araceae and Solanaceae were secondly used by community as food source. The utilization of local vegetables in household separated into two different methods, eat as fresh or cooking with meat and make dessert. This results reported in this study were about the wisdom of ethno-utilization based on biodiversity of plants. Also, this result could be applied to create guidelines for food security management systems in the community.