ความมั่นคงในการถือครองและการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างยั่งยืน กรณีศึกษา การจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาล ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสม โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 10 ราย การสำรวจด้วยแบบสัมภาษณ์จากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 343 ราย วิเคราะห์  ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา และข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ และอธิบายผลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า นโยบายของรัฐในอดีตมีการจัดสรรที่ดินให้แก่ประชาชน โดยให้ถือครองแบบปัจเจกบุคคล เมื่อประชาชนได้รับการจัดที่ดินแล้วส่วนใหญ่มีการซื้อขายเปลี่ยนมือ ส่งผลให้มีการบุกรุกเพื่อหาที่ดินทำกินใหม่ รัฐจึงได้ปรับเปลี่ยนนโยบายการ จัดที่ดินโดยเฉพาะในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ด้วยการดำเนินงานจัดที่ดินทำกินให้ชุมชน ภายใต้คณะกรรมการ นโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ในรูปแบบกรรมสิทธิ์ร่วม      แบบแปลงรวม กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความเห็นว่า สิทธิ ในการถือครองแบบแปลงรวมในปัจจุบันมีความมั่นคงน้อย เนื่องจากเป็นสิทธิครอบครองโดยการรับรองทำประโยชน์  มีหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์และสมุดประจำตัว และสามารถเข้าทำประโยชน์ในที่ดินได้ แต่ไม่มีความชัดเจนที่จะต่อยอดพัฒนาไปสู่การวางแผนพัฒนาในอนาคต ปัจจัยที่ส่งผลต่อการถือครองมีความมั่นคงมากขึ้น เนื่องจากสามารถตกทอดทางมรดกได้ มีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนห้ามขาย หรือโอนให้ผู้อื่น โดยกำหนดเงื่อนไขการใช้ประโยชน์ เพื่อให้สามารถวางแผนเพื่อพัฒนาพื้นที่ในอนาคตได้