การถ่ายทอดทางพันธุกรรมของลักษณะการเจริญเติบโตของลำต้นและสีเปลือกหุ้มเมล็ดในคู่ผสมระหว่างถั่วฝักยาวกับถั่วพุ่ม
Main Article Content
บทคัดย่อ
พันธุ์ถั่วฝักยาวพันธุ์พุ่มในปัจจุบันมีจำนวนน้อย และมีบางลักษณะที่ยังไม่เป็นที่ต้องการของตลาดและผู้บริโภค งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการถ่ายทอดทางพันธุกรรมของลักษณะการเจริญเติบโตของลำต้นและสีเปลือกหุ้มเมล็ด เพื่อเป็นพื้นฐานสำหรับการคัดเลือกสายพันธุ์ถั่วฝักยาวพันธุ์พุ่มให้ได้ผลผลิต และคุณภาพฝักตามความต้องการของตลาด ทำการศึกษาในคู่ผสมระหว่างถั่วฝักยาวใช้เป็นสายพันธุ์แม่ กับถั่วพุ่มใช้เป็นสายพันธุ์พ่อ จำนวน 3 คู่ผสม ได้แก่ YSd16×Ysd01, YSd07×Ysd08 และ YSd46xYsd01 และใช้หลักการทดสอบทางสถิติไคสแควร์ (2) สำหรับทดสอบสมมุติฐานค่าการกระจายตัวในชั่วต่าง ๆ ได้แก่ แม่ (P1), พ่อ (P2), ลูกชั่วที่ 1 (F1), ลูกชั่วที่ 2 (F2), ลูกผสมกลับหาแม่ (BCP1) และลูกผสมกลับหาพ่อ (BCP2) ผลการศึกษาการถ่ายทอดลักษณะเดี่ยว (monohybrid cross) ในลูกชั่วที่ 2 (F2) พบว่าลักษณะการเจริญเติบโตของลำต้นมีการกระจายตัวในอัตราส่วน 3:1 (เลื้อย : พุ่ม) และลักษณะสีเปลือกหุ้มเมล็ดมีการกระจายตัวในอัตราส่วน 3:1 (สีดำ : สีน้ำตาล) แสดงว่าถูกควบคุมโดยยีนหนึ่งตำแหน่ง เช่นเดียวกับลักษณะการเจริญเติบโตของลำต้น ซึ่งเป็นไปตามกฎข้อที่ 1 ของเมนเดล นอกจากนี้ ทำการศึกษาการถ่ายทอดทางพันธุกรรม 2 ลักษณะพร้อมกัน (dihybrid cross) พบว่ามีการกระจายตัวของลักษณะการเจริญเติบโตของลำต้นและสีเปลือกหุ้มเมล็ด เท่ากับ 9 ลำต้นแบบเลื้อย - เปลือกหุ้มเมล็ดสีดำ : 3 ลำต้นแบบเลื้อย - เปลือกหุ้มเมล็ดสีน้ำตาล : 3 ลำต้นแบบพุ่ม - เปลือกหุ้มเมล็ดสีดำ : 1 ลำต้นแบบพุ่ม - เปลือกหุ้มเมล็ดสีน้ำตาล เป็นไปตามอัตราส่วนทางทฤษฎี แสดงให้เห็นว่าลักษณะทั้งสองถูกควบคุมโดยยีนที่ตั้งอยู่บนโครโมโซมต่างคู่ และมีการถ่ายทอดเป็นอิสระต่อกัน ซึ่งเป็นไปตามกฎข้อที่ 2 ของเมนเดล ผลการศึกษานี้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญสำหรับการคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ถั่วฝักยาวพันธุ์พุ่มที่มีลักษณะการเจริญเติบโตและคุณภาพเมล็ดตรงตามความต้องการของตลาด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารเกษตรพระจอมเกล้า
เอกสารอ้างอิง
Benchasri, S., & Nualsri, C. (2009). Study of resistant genes and distribution of cowpea aphid (Aphis craccivora Koch.) resistance in yardlong bean and cowpea. Khon Kaen Agricultural Journal, 37(3), 201-208. (in Thai).
Benchasri, S. (2011). Study of heterosis on yardlong bean and cowpea hybrids. The Journal of King Mongkut’s University of Technology North Bangkok, 21(2), 329-336. (in Thai).
Department of Agricultural Extension. (2022). Agricultural Statistics Report 2020. Office of Agricultural Economics, Ministry of Agriculture and Cooperatives. (in Thai).
Hughes, J., Khazaei, H., & Vandenberg, A. (2020). Genetics of height and branching in faba bean (Vicia faba). Agronomy, 10(1), 1191. https://doi.org/10.3390/agronomy10081191.
Kongjaimun, A., Kaga, A., Tomooka, N., Somta, P., Vaughan, D., & Srinives, P. (2012). The genetics of domestication of yardlong bean, Vigna unguiculata (L.) Walp. ssp. unguiculata cv.-gr. sesquipedalis. Annals of botany, 109(6), 1185-1200. https://doi.org/10.1093/aob/mcs048.
Krylova, E., Khlestkina, E., Burlyaeva, M., & Vishnyakova, M. (2020). Determinate growth habit of grain legumes: role in domestication and selection, genetic control. Ecological Genetics, 18(1), 43-58. https://doi.org/10.17816/ecogen16141.
Kumari, S., Choudhary, A., Eram, A., Mukherjee, A., Kumar, U., & Dubey, A. (2021). The Relationship Between Seed Coat Colour, Seed Quality and Yield Related Traits in Yardlong Bean (Vigna Unguiculata (L.) Walp.ssp. Unguiculata cv.-gr. Sesquipedalis). Research Square. Retrieved from: https://www.researchsquare.com/article/rs-1191552/v1
Nooprom, K., & Santipracha, Q. (2016). Evaluation of disease and pest infestations on 7 commercial varieties of yard long bean in Songkhla province. Songklanakarin Journal of Science and Technology, 24(5), 744-752. (in Thai).
Pongthongkham, P. (2007). Genetics. 4th Ed. Kasetsart University. (in Thai).
Office of Agricultural Economics. (2024). Seed Export Statistics, 2023. Retrieved from: https://www.doa.go.th/ard/wp-content/uploads/2024/06/export-2566.pdf (in Thai).
Ohm, H., Mahmood, U., Östberg, J., Alverup, J., Grimberg, Å., & Hofvander, P. (2025). Comprehensive identification of the PEBP gene family in Vicia faba highlighting VfTFL1a variation and phenotypic insights into determinate growth. Scientific Reports, 15(1), 28687. https://doi.org/10.1038/s41598-025-12864-0.
Pornsuriya, P., Pornsuriya, P., Chittawanij, A., & Chinaworn, S. (2021). Comparison on the fifth-generation lines of yardlong bean. Khon Kaen Agriculture Journal, 49(1), 1031-1037. (in Thai).
Xu, P., Hu, T., Yang, Y., Wu, X., Wang, B., Liu, Y., Qin, D., Ehlers, J., Close, T., Lu, Z., & Li, G. (2011). Mapping genes governing flower and seedcoat color in asparagus bean (Vigna unguiculata ssp. sesquipedalis) based on single nucleotide polymorphism and simple sequence repeat markers. HortScience, 46(8), 1102-1104. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.46.8.1102.
